robhamilton.web-log.nl

Van Rompuy en Ashton

Europa stelt dus helemaal niets voor en het moet er vooral ook niet van komen. Laat het maar een aardigheidje blijven. Dat is het meest duidelijke signaal dat de Europese regeringsleiders, en nog meer die van de grootmachten, hebben afgegeven bij hun uiteindelijke keuze voor Herman van Rompuy en Lady Catherine Ashton als degenen die het gezicht van Europa moeten gaan bepalen door het Verdrag van Lissabon uit te gaan voeren. Na veel gehannes zijn zij dan respektievelijk de Voorzitter van de Raad van Europese Regeringsleiders en Hoge Vertegenwoordiger van het Buitenlands Beleid van Europa geworden. Een hele mond vol die de indruk moet wekken dat het in deze functies dus echt ergens over gaat, terwijl het tegendeel eerder waar lijkt te zijn. Wat al bevestigd wordt door de grijzer dan grijze waas die beide gekozenen omgeeft. Zonder een serieus record zijn zij tweeën namelijk gedropt in deze functies omdat zij beiden stellig de indruk moeten hebben gewekt dat ze niemand op de tenen zouden gaan staan net zo min als zij van enige tegendraadsheid verdacht konden worden.

Van Rompuy namelijk net een jaar en tegen zijn zin premier van België en Catherine Ashton ruim een jaar Eurocommissaris van Handel zonder daarvoor iets van betekenis in de politiek te hebben gepresteerd. Reden waarom zij dus geen sporen konden hebben nagelaten. En dat, wat net deugt voor het voorzitterschap van de dorpsvoetbalclub en voor het secretariaat van een kinderdagverblijf, maar zonder twijfel van goede wil is, moet de kar in Europa gaan trekken. Wie daar nog geloof aan hecht, moet het vooral zeggen. Vast staat wel dat JPB zichzelf mag feliciteren dat die twijfelachtige voorkeur, dat dubieus genoegen aan hem is voorbijgegaan, dat hij niet licht genoeg werd bevonden om als joker voor Merkel, Sarkozy en de hunnen te gaan fungeren. Een keurmerk bijna voor de man met precies dat gewicht dat namelijk wel voldoende is om in zijn eigen land net iets boven te kunnen drijven. 

Waarheid

Vergeet de discussie, de gedachtenwisseling maar met degene die zegt de waarheid te kennen in plaats van dat hij er naar op zoek is.

The Singing Detective

Naast "Heimat" en "Twin Peaks" geldt "The Singing Detective" nog altijd als de meest fascinerende en vernieuwende serie die ik in de afgelopen vijftig jaar van televisie heb kunnen volgen. Want nooit werd zo duidelijk bewezen dat televisie een medium is - mits goed gebruikt - dat wel degelijk een eigen en op zichzelf staande kunstvorm is als juist in "The Singing Detective". En het kon ook weer niet anders dan dat die serie tot leven kwam in de schoot van de BBC. Uitgangspunt was het verhaal van Dennis Potter over de detectiveschrijver Philip Marlowe, die met een ernstige aandoening van psoriasis in het ziekenhuis wordt opgenomen en daar met het toenemen van de pijnen en koortsaanvallen steeds meer te lijden krijgt van hallucinaties die hem terugvoeren naar pijnlijke ervaringen in zijn jeugd en zijn latere leven. Wat dan verbeeld wordt in reeksen van flash-backs die maximaal en functioneel ondersteund worden door muziek uit de veertiger jaren. Daardoorheen is een intrige gesponnen van een verhaal waaraan Marlowe als schrijver juist op het moment van zijn opname in het ziekenhuis aan het werken was.

Waardoor beide verhaallijnen elkaar versterken en de serie ook nog een thrillerachtig karakter geven. Dat zinkt overigens in het niet bij de sublieme verfilming zelf, van de hallucinaties en flash-backs, in combinatie met die muziek, die ondanks haar gedateerdheid zo maar nog meeslepend blijkt te kunnen zijn. En als dan de acteurs stuk voor stuk, maar wel met Michael Gambon in de hoofdrol voorop, schitteren, dan betekent dat een meesterwerk moest ontstaan, waarvan ik al in 1990 avond aan avond heb zitten genieten om dat een jaar of zes, zeven terug nog eens dunnetjes over te doen. Bovendien aarzel ik niet om zo nu en dan de CD Box die bij de serie hoort, tevoorschijn te halen, al was het maar om hier en daar nog een vleugje van dat genot van toen weer op te halen. Logisch dus dat ik anderen in dit enthousiasme wil laten delen. Hoewel maar een beetje met deze tien minuten durende collage van fragmenten uit "The Singing Detective", dat roemruchte monument van televisiegeschiedenis, welke jammer genoeg wat ontsierd wordt door de eigentijdse muziek die eronder werd gezet.

Een schaar in Mexico

Laatste schattingen gaan er vanuit dat er nog zo'n 6900 levende talen zijn op de wereld. Genoeg om binnen die ontzagwekkende schat aan woorden met telkens hun eigen zin en betekenis series van rariteiten tegen te komen. Zoals al het weetje dat de Kaukasische taal, het Ubych, 83 medeklinkers kent en twee klinkers. En wat dan te zeggen van het woord "tsinkiriantsiintsoonkwaakwaa", waarmee in de Mexicaanse taal, het Nahuatl, de schaar wordt aangeduid? Je hoeft waarachtig geen ingewijde te zijn om de klank ervan in de laatste acht letters te herkennen om hier zelfs van een onomatopee te kunnen spreken.

De coma van Sharon

Het kan zo maar gebeuren dat je bestaat terwijl je niet meer bestaat. En niet eens voor een enkel ogenblik. Nee, bijna vier jaar lang. De wereld, die jij ook haar gezicht hebt gegeven, draait door, langs en over je heen, alsof je er niet meer bent, bijna vergeten lijkt en tot de nieuwste geschiedenis schijnt te zijn doorgedrongen. Des te onwerkelijker is het daarom dat je ademt, je hart slaat en je lichaam nog altijd warmte heeft. Waar het verder bij blijft. Dat is jouw bestaan, dat verder niemand nog interesseert, omdat het nergens meer toe dient, zijn nut heeft verloren. Want het leven in dit land gaat door, moet doorgaan in de hogedrukpan waarin het zichzelf heeft geplaatst en niet in de laatste plaats door jouw toedoen is terecht gekomen.

Neemt echter niet weg dat dit dus en slechts van een leven rest dat altijd de storm zocht of zaaide en nu in het oog daarvan verkeert, bestaat, slechts existeert, zonder ziel, gevoel of gedachte en nog het meest zonder uitzicht of eind. Waar ik dus niets, maar dan ook niets van kan en zal snappen. Wat is het doel hiervan, ondanks dat het geen lijden lijkt? Wie of wat wordt hiermee gediend? Wat is het idee dat hier heerst? IJdele en vergeefs gezochte symboliek, een geloof dat de mens, dat het leven overstijgt of de banale angst voor het moment dat de reus die hij eens was, gewoon een schrale plant blijkt te zijn geworden? Wie trekt de stekker eruit en heeft daarmee dezelfde kracht en wel dat mededogen dat deze Ariël Sharon miste toen hij zovele levens van anderen hartgrondig verwoestte of zelfs beëindigde?

De nationale vocabulaire

Zonder dat het iemand waarschijnlijk zal zijn opgevallen is onze nationale vocabulaire de afgelopen week op één en dezelfde dag drie nieuwe woorden rijker geworden. Wat een te bijzonder feit is om dat ongenoemd te laten. Want plotsklaps bleek de 'weesfiets' in het straatbeeld te zijn verschenen, de fiets zonder eigenaar die wel twintig procent van de stallingsruimte bij de stations in de grote steden in beslag neemt. Verder hebben politiekorpsen opdracht gekregen om in het verkeer meer te gaan controleren op de aanwezigheid van 'rest-alcohol', de alcohol die uren en een slaap of roes later nog niet verteerd en afgebroken is nadat iemand een avond flink op stap is geweest. Resteert de 'blunderput' in Rotterdam, wat de bijnaam is geworden van een in aanbouw zijnde parkeergarage in Rotterdam, waar de fouten in berekeningen en constructies zich opstapelen met als gevolg cumulerende en zich kwadraterende kosten. Wat bijeen genomen door elke taalkundige toch een fraaie oogst genoemd zal worden.

Het beeld van Charlotte Mutsaers

Het leven heeft zo nu en dan verrassingen in de maak. Eén daarvan is schrijfster Charlotte Mutsaers,  die bij mij een aantal jaren in de klas op de middelbare school heeft gezeten en in die tijd meer opviel door haar levenslust, springerigheid en vele bezigheden dan dat ze begiftigd was met grote talenten. Misschien was het lawaai dat zij toen met haar uitbundigheid maakte, te groot om ruimte aan aandacht daarvoor te bieden. Hoewel ze haar bijdragen aan de schoolkrant regelmatig verzorgde en deze - dat moet gezegd - wel in het oog sprongen door originaliteit, wees niets erop dat haar naam in haar latere leven zo'n grote vlucht zou nemen, dat zij een van de bekendere Nederlandse schrijfsters van deze tijd zou worden. Zelfs nog niet toen ik haar regelmatig tegen het lijf liep in Amsterdam waar zij net als ik studeerde. Het waren de zestiger jaren, dus leve de lol en bepaald niet de tijd om stijf van ambities te staan. Niet lang daarna, dus zo'n veertig jaar geleden, ben ik haar uit het oog verloren om haar naam bijna twintig jaar later opeens weer tegen te komen naar aanleiding van haar debuut als schrijfster. Veel aandacht besteedde ik er niet aan omdat ik toen wel wat anders aan mijn hoofd had.

Opgroeiende kinderen, een drukke baan, een stevig sociaal leven in Limburg, ver van Amsterdam, de plaats waar het toch allemaal gebeurde. Het bekende excuus om je daarover niet druk te maken en jezelf in te fluisteren dat het wel van voorbijgaande aard zou zijn, omdat je gegeven je beeld van haar niet kon voorstellen dat zij zo ineens boven de korenmaat uit kon zijn gestegen. Dus wel, bleek mij een aantal jaren later, toen het wat rustiger om mij heen werd en ik mij door interviews met haar, een Charlotte Mutsaers gewaar werd die zo maar boven dat vrolijke, springerige meisje van zestien was uitgegroeid en een gerenommeerd schrijfster en schilderes was geworden. Maar, en dat verbaasde mij het meest en wierp mij tegelijk terug op mijzelf, die in haar doen en laten, in haar spreektrant en verschijning, nog geen fractie veranderd was ten opzichte van wat zij dik veertig jaar terug op mijn netvlies en in mijn geheugen had achtergelaten. Met logischerwijs daaraanvolgend de prangende vraag of het met mij ook zo is vergaan dat ik toch dat knulletje van toen, van veertig, vijftig jaar terug ben gebleven. Wat zou het leuk zijn als iemand mij dat ook eens kon zeggen. 

Kennis en wijsheid

Het inzicht in en de erkenning van de beperkingen van de eigen kennis is een eerste stap in de richting van wijsheid en wetenschap.

De schijn van vertoon

Voor deze keer heeft de SP-Tweede Kamerfractie voor 100% het gelijk aan haar zij als zij er niet over peinst om mee te doen aan dat 19e eeuwse vertoon waarbij volksvertegenwoordigers in groepen van vijftig en met de bus op bezoek bij Beatrix op Noordeinde gaan om daar met haar in gesprek te treden. Met de majesteit in hoogst eigen persoon, met de koningin die dan wel niet op haar troon de representanten van het gemene volk zal toespreken, maar zich onder de verzamelde Kamerleden, telkens vijftig in getal, zal mengen om dat door haar beoogde praatje met hen te maken. Al was het maar om een beeld te krijgen van wat haar onderdanen zoal als hun vertegenwoordigers naar den Haag hebben gestuurd en om te weten wat dezen bezielt. Alsof dat een representatief beeld zou moeten geven, alsof er geen sprake is van een kloof tussen het land en wat er op het Binnenhof gebeurt en alsof met dit groteske vertoon, deze aanfluiting van het democratisch spel, de afstand tot de al morrende burger niet verder vergroot zal worden.

Want mooi dat die parlementariër met dit exclusieve bezoek nog comfortabeler plaats neemt binnen de elite, fijntjes daar wordt ingelikt en ingepakt, omdat niets menselijks ook hem vreemd is. Wie wordt er immers niet graag verleid, gekieteld en in zijn ijdelheid gestreeld als de vorstin, als Beatrix zelf, zich zo maar verwaardigt om een paar woorden tot je te spreken, zonder dat het verder ook maar iets betekent of ergens toe doet? Schermen kun je er immers mee en goede sier maken, met deze poespas die nergens anders toe dient dan om de agenda van de majesteit te vullen. Want is er voor onze volksvertegenwoordigers echt niets beters te doen dan dit glaasje nippen en vorkje prikken bij de koningin en luisteren naar de algemeenheden die zij in petto heeft? Worden zij geslachtofferd aan de gril van een kamervoorzitter die ook haar best doet om in het koninklijk gevlei te kunnen komen? Waar het inderdaad veel weg van heeft met als gevolg het volste recht van die SP'ers die het verdommen om deze schijn op te houden in de salons van Noordeinde als er in de eigen winkel van het parlement zoveel belangrijkers is te doen.

Plagiaat

Wat op één plaats wordt weggehaald, heet plagiaat. Wat aan meer dan aan die ene plaats wordt ontleend, gaat verder dan plagiaat en komt in de buurt van wetenschappelijk onderzoek.

De weekmakers

Omdat het maar niet ophoudt, is langzamerhand de konklusie gerechtvaardigd dat wetenschappelijke tijdschriften en vakbladen blijkbaar bestaan bij de gratie van de publicatie van onderzoeksartikelen, waarbij geloofwaardigheid er allang niet meer toe schijnt te doen. Ook onder kenners en insiders vindt de grootst mogelijke onzin aftrek, dus zullen buitenstaanders alles al helemaal voor zoete koek slikken. Dat moet ongeveer de redenatie zijn van de uitgevers van al dat spul. Want iets anders is er niet te maken van hun beleid zoals dat tot uitdrukking komt in de inhoud van de reeksen verhalen die door hun tussenkomst het licht mogen zien. Als leek zakt je de broek te vaak af en geloof je je ogen en eigen verstand niet, begin je er vaker aan te twijfelen. Wie haalt het namelijk in zijn hoofd om serieus ruimte te geven aan die vrouw die onderzoek deed naar speelgedrag van 145 kinderen tussen 3 en 6 jaar op basis van de urine die ze van hun moeders had verzameld tussen de zesde en zevende zwangerschapsmaand, met name om daarin de concentratie weekmakers te meten?

Die weekmakers blijken onder andere in veel plastics en cosmetica voor te komen. Na invulling door de betreffende ouders van vragenlijsten over het speelgedrag van hun kinderen en nadat in dat speelgedrag door de onderzoekster gradaties van mannelijkheid waren aangebracht, werd de konklusie getrokken dat zonen van moeders met een hoge concentratie van weekmakers in de urine lager scoorden op mannelijk speelgedrag zoals dat tot uiting kwam in het spelen met autootjes of ruw stoeien dan die jongens waarvan de moeder dus minder weekmakers destijds had geplast. Tang op een varken heet zoiets toch waar niets met niets te maken heeft? Of maakt dit de weg vrij voor bijvoorbeeld de volgende serieuze konklusie en publikatie dat moeders met blond haar een significant lagere kans hebben om kinderen met een hoger IQ te baren en dat moeders met haar op de tanden met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kinderen op de wereld brengen die in het laagste kwadrant van de assertiviteit ondergebracht mogen worden? Want wetenschap lijkt zo maar alles te willen en kunnen brengen wat men zo graag gehad zou willen hebben, dus mensen met van alles en nog wat plat en week te kunnen maken.

Ronde van Limburg - 127 -

Vraag een willekeurige Nederlander welke stromen kenmerkend zijn voor Limburg en onherroepelijk zullen de namen van de Geul, de Gulp en misschien nog de Jeker bij Maastricht volgen, terwijl de meest voor de hand liggende rivier, waaromheen en waartegen de hele provincie zich als het ware vlijt, de Maas, zelfs nog vergeten wordt. En al helemaal zal er niet gesproken worden over de beek met het grootste stroomgebied in deze provincie, de Geleenbeek, welke met zijn lengte van 37 kilometer tussen haar bron in de buurt van Benzenrade bij Heerlen en het punt waar ze in de Maas uitmondt bij Stevensweert, het landschappelijk beeld van Midden- en Zuid-Limburg bepaalt. Want meanderend vindt ze haar weg langs Heerlen zelf en kasteel Ter Worm, Weustenrade, Hoensbroek en Schinnen, Spaubeek, Munstergeleen, Sittard, Born en Susteren en is ze door haar onvermijdelijke aanwezigheid en aangrenzende natuur ijkpunt waaromheen de infrastructuur, dus woningen en wegen, haar vorm en plaats kon krijgen.

De dominantie van dat steen en beton is echter zo groot geworden dat de Geleenbeek steeds meer uit het zicht is verdwenen en daarmee ook de vele watermolens - stuk voor stuk monumenten - die vroeger langs haar loop zijn ontstaan zoals bijvoorbeeld in Heerlen-Welten, Spaubeek (foto), Sittard en Born. De natuurliefhebber, de insider, degene die er echt naar zoekt, vindt de Geleenbeek nog wel en geniet voluit van het anachronisme dat ze vertegenwoordigt. Want precies zoals haar oorspronkelijke Latijnse naam Glana (= heldere beek) dat zegt, is ze nog kraak - en kraakhelder, zuiver, dankzij de inspanning van het waterschap Roer en Overmaas. Wat ook wel eens gezegd mag worden.

Ja maar.....

Naast het gezeur en gezanik, waar ik het gisteren al over had en dat zo kenmerkend is geworden voor de sfeer hier in het land, hoewel dus voor een deel veroorzaakt door betutteling van de overheid, waardoor uiteraard de kont gemakkelijker tegen de krib gaat, worden we ook steeds vaker gekonfronteerd met een grondhouding die net zo op de zenuwen werkt en in feite even contraproductief is. Namelijk het niet echt tegen zijn, maar wel beter weten dan wat deskundigen aan oplossingen aandragen voor problemen die breed en door iedereen worden gevoeld. Met als gevolg dat toch verzet daartegen ontstaat en breed wordt gemobiliseerd, er uiteindelijk geen oplossing van de grond komt en het doormodderen blijft. Met als recent voorbeeld de consensus over de noodzaak om de leeftijd voor de AOW te verhogen, maar tegelijk de totale spraakverwarring over de wijze waarop dat moet gebeuren, waardoor de minst slechte oplossing een kans krijgt zonder dat daar een maatschappelijk draagvlak voor bestaat of wordt gevonden. En gegarandeerd dat het met het voorstel tot invoering van de kilometerheffing net zo gaat en dat terwijl de urgentie om het mobiliteitsvraagstuk en het probleem van de groeiende filedruk op te lossen ook over de hele breedte van de samenleving wordt gevoeld.

Dus prima dat er nu een echte opgooi is gedaan om tot een effectieve aanpak van die congestiekwestie te komen, zou je als reactie mogen verwachten op het voorstel tot de invoering van een kilometerheffing. Niets daarvan dus. Het land is weer te klein en het ene na het andere alternatief duikt opeens op. De deskundigen en beterweters draven weer op in rotten van vier met evenzovele oplossingen, waar ze voorheen niets van zich lieten horen toen dat vraagstuk en hun deskundigheid toch net zo bestond. Maar kennelijk wint die deskundigheid pas aan kracht en betekenis als ze zich ergens tegen af kan zetten, als die niet autonoom getoond hoeft te worden, als ze opgevoerd wordt onder de noemer van het 'ja maar' en zo de aanzet wordt tot de vorming van een kluwen van meningen en insiders die met hun inzichten en kennis over elkaar buitelen zonder een stap verder te komen, laat staan tot de gezamenlijke aanpak van het probleem. Omdat men liever nog stikt in het eigen gelijk, in dat herhalen van dat 'ja maar', die inzet van de eigen wijsheid, waarover dit land dus steeds meer de poten breekt.

Weer opnamen van Kreta

Opnieuw drie beelden van Kreta. Drie opnamen die gemaakt zijn door Harriet, onze jongste dochter, die nu lang genoeg op dat Griekse eiland verblijft om te weten hoe ze het beste de sfeer van de Kretenzische zomerwarmte moet vangen. Waarvan dit dus het resultaat is. Het derde drieluik dat de herfstkilte in ons gemoed wat moet vervangen en het verlangen naar de zon en de zee alleen maar doet toenemen, nog meer door de wetenschap dat het daar op dit moment toch nog 21, 22 graden is en het zelfs nog wat goed toeven is aan de stranden en het water daar maar al te zeer uitnodigt om te badderen en te zwemmen. Kom daar hier maar eens om, waag ik zo maar nog een keer te zeggen.

De blik van Timmer

Het misbaar dat het afgelopen weekeind werd gemaakt over de val van schaatster Marianne Timmer en over de daardoor veroorzaakte blessure, welke een streep zette door haar verwachtingen ten aanzien van de Olympische Winterspelen in Vancouver, tart natuurlijk elke beschrijving. Alsof er een nationale ramp had plaats gevonden, werden grote foto's van haar lijden op voorpagina's van kranten gezet, terwijl dat ook nog eens breed werd uitgemeten in lijvige artikelen en beschouwingen rond het verdriet van de Hollandse ijsprinses. Wat de indruk wekte dat de natie net zo in haar hart was getroffen als zij in haar hiel, en dus wel even hard met haar mee moest lijden. Ach en wee in kapitalen, omdat verdriet verkoopt, vooral als het mooi oogt en de zekerheid bijna bestaat dat het een afscheid wordt van die roomkleurige schoonheid, die het grote publiek, de miljoenen kijkers altijd maar die paar seconden toeliet als ze triomfeerde en zich dan ontsloot.

Want verder bleven haar ogen altijd geloken, haar blik kwijnend en languissant alsof ze gebukt ging onder de last die zij met haar aantrekkingskracht altijd naar zich toe moest halen en dragen en daarom alles en iedereen liever op afstand hield volgens de kunst die Dietrich en Pola Negri zo perfect verstonden. Niet toelaten en weghouden door onbenaderbaar te zijn en vooral te ogen met die kwijnende blik, waardoor het publiek des te heviger ging verlangen. Aantrekken en afstoten om slechts dat ene moment aangeraakt te worden, die enkele tel dat de emotie vrij baan kreeg. Was dat het geheim van Timmer, de crux van de Sappemeerse, die sfinx van het Noorden, die stolde in haar eigen schoonheid, waaruit ze slechts brak in de ultieme emotie van de triomf of van het diepste lijden? En het nog één keer kunnen delen in dat gevoel, die exclusiviteit van dat laatste pijnlijke moment, moet de reden zijn geweest van het massale misbaar dat er werd gemaakt over haar val, haar blessure, het einde van haar carrière. Want de blik van de diva was even niet geloken, maar gewoon gebroken.

Nostradamus

Hoewel hij in hoge mate controversieel is, zijn er grote groepen mensen- en niet de geringsten - die hem als een ziener beschouwen, iemand met grote voorspellende gaven, een visionnair, die met veel ontwikkelingen en gebeurtenissen die hij vanuit zijn 16e eeuws perspectief in de toekomst van toen voorzag en aankondigde, het gelijk wel aan zijn zijde heeft gekregen. Doordat hij zijn gedachten en visies vaak in cryptische formuleringen verpakte, werd hij als vanzelfsprekend onderwerp van wetenschappelijk onderzoek en debat dat nog altijd in alle hevigheid voortwoedt.

Wat zijn oorzaak ook vindt in de omstandigheid dat geloofsgemeenschappen uiteraard het meest, maar evenzeer anderen toch altijd weer in zijn leer aangrijpingspunten denken te hebben gevonden waarin een spoedig naderend einde der tijden zou worden aangekondigd. Waarmee de Fransman Nostradamus (1503 - 1566) zijn actualiteit en zeggingskracht behoudt en die ongrijpbare en onbegrepen denker is die mensen door de eeuwen heen is blijven fascineren, tot op de dag van vandaag toe. Veel over hem is inmiddels ook gepubliceerd en geplaatst op internet, op www.nostradamusresearch.org, een site die tot doel heeft om alle ontwikkelingen rond deze ziener bij wijze van spreken tot op de minuut bij te houden.

Een verbiedende overheid

Het gezeik en gezeur is niet van de lucht. Nog nooit is er zo hard gekankerd, terwijl we het - crisis of niet - nog nooit zo goed gehad hebben. We vinden overal wat van, we doen over alles ons zegje en de grondtoon bij al dat gezanik is dat er meestal weinig deugt. Ra. ra, hoe kan dat? Waarom wordt er steen en been geklaagd door de burger die zo de schijn al te zeer wekt alsof hij alsmaar in de hoek zit waar de klappen vallen, alsof hij zich in de verdrukking gebracht voelt en van zijn vrijheid ontnomen. En misschien zit 'm daar precies de kneep, gaat het daar juist om. Want in de loop der jaren is die burger natuurlijk mateloos geëmancipeerd, heeft hij al zijn rechten gekregen, mag hij vrijelijk kiezen, heeft hij inspraak, is hij steeds hoger geschoold geworden, lacht de welvaart hem als ware dat zijn beloning, voluit toe en komt hij ook nog eens alles te weten. De wereld ligt aan zijn voeten. Hij kan doen wat hij wil. Wat hem blijkbaar zoveel moeite kost dat het fout loopt, dat er missers worden begaan met als gevolg dat de overheid ingrijpen moet en regels gaat stellen om gedragingen in goede banen te leiden. Soit. Geen probleem. Moet gewoon kunnen.

Maar zoals die burger zich aan zichzelf en zijn emancipatie te buiten ging, zo is de overheid de controle over zichzelf ook kwijt geraakt. Omdat ze zich niet slechts bij regels hield, maar het ook verboden liet regenen. Wie participeerde in het openbaar bestuur, wist wel iets in te brengen dat beperkt of verhinderd moest worden tot nut van het algemeen en ter bevordering van de ziel en zaligheid van ons allen. De ronde vissenkom, de zonnebank voor jongeren, de burka, de inburgeringsklasjes voor vrouwen, de alcoholreclame, het roken in restaurant en café, de bikini in het openbaar, de ouderwetse gloeilamp, het afsteken van vuurwerk, de statafels op terrassen en niet te vergeten de koran. Waarmee de lijst van verboden bij lange na niet is uitgeput, maar de burger, hiermee geconfronteerd, kennelijk wel. Want die wenst zijn mond niet meer te houden, betutteld als hij zich voelt, behandeld als een klein kind, dat zich daar dus naar gaat gedragen, moord en brand schreeuwt, de kont tegen de krib gooit en niets en niemand meer vertrouwt. Waardoor dat klimaat ontstaat waarin we tot onze eigen ergernis moeten leven, maar dat tegelijk wel zoveel zichtbare losse einden bevat dat een stap in een goede richting zonder moeite gezet kan worden.

Piet Paaltjens

Voor de lekkerbekken, de levensgenieters is er een bijzonder aardige website die een Friese oorsprong heeft, meer precies in Leeuwarden. Ze werd in het leven geroepen door een daar gevestigd restaurant dat de naam van Piet Paaltjens droeg, het pseudoniem van de in die plaats geboren schrijver en dichter François Haverschmidt. Dit restaurant is enkele jaren geleden gesloten, maar heeft haar website, www.pietpaaltjens.nl, on line gehouden en ververst deze ook regelmatig, bijna dagelijks. Waardoor het een interessante en aantrekkelijke informatiebron blijft voor bijvoorbeeld culinaire citaten, recepten, columns en een grote hoeveelheid links. Een prima virtuele verblijfplaats daarom voor de liefhebbers van literatuur en koken.

Schoonheid en kroost

Het zal ook wel weer waar zijn, maar is er daarom niet minder bizar om. De bewering dat mensen met een aantrekkelijk gezicht meer kinderen krijgen dan mensen die lelijk gevonden worden. Tot die veronderstelling kwam een Fin die de levensloop analyseerde van 1244 vrouwen en 997 mannen die in 1957 hun middelbare school in de Amerikaanse staat Wyoming beëindigden. Van elk van hen scoorde hij de aantrekkelijkheid aan de hand van de pasfotootjes in de schoolgids van dat jaar. De rest was simpel voor hem. Hij ging op zoek naar het aantal kinderen dat elk van hen had 'geproduceerd', gewoon om te weten of er in een industriële samenleving een verband bestond tussen lichamelijke aantrekkelijkheid en voortplantingssucces. En in het soort wetenschap dat deze man bedrijft is het verzinnen van zo een curieuze vraag eigenlijk al de bereiding van de weg naar het antwoord daarop. Want natuurlijk vond hij dat oorzakelijk verband en konstateerde hij dat het lelijkste kwart van de mannen tien procent minder nakomelingen kreeg dan de rest, welke uiterlijk gezien stukken beter was toegerust volgens zijn scoringstabel. Bij vrouwen bleek het verschil nog uitgesprokener.

Want daar was het lot de mooiste helft duidelijk gunstiger gezind met opvallend veel meer kinderen. Waarbij het kwart mooiste vrouwen zes procent meer kinderen kreeg en het kwart gewoon mooie vrouwen zestien procent meer kinderen dan de zgn. lelijke helft. Het zal best waar en geheel tot zijn dienst zijn en zeker leiden tot het artikel in een vakblad, dat deze Fin zijn moment van roem en geluk moet bezorgen. Waarna hij zonder twijfel plaats kan maken voor die vakgenoot die op zijn beurt met kerkelijke registers in de hand zal laten zien dat de omvang van het nageslacht gekoppeld is aan geloof en niets van doen heeft met uiterlijk, waarvoor je volgens diens wijsheid al helemaal niet in de kerk moet zijn. Wel voor beleving, voor zendingskracht om het geloof te verbreiden. Wat het gemakkelijkst en het prettigst gaat met het creëren van omvangrijk nageslacht zoals ooit de Katholieken bewezen en nu dus de moslims en het stevig gereformeerde deel van de natie, waar schoonheid ver te zoeken is en die Fin met zijn verhaal geen poot aan de grond zal krijgen.

'It might as well be spring'

Het is een gouden regel in platendraaiersland dat muzikaal aanbod genietbaar blijft bij de gratie van het kontrast. En wie ben ik dan om deze beproefde praktijk, die haar waarde al zo lang met succes heeft bewezen, met voeten te treden? Dus lag het voor de hand om na de aanstekelijke en meeslepende zang van Maria del Mar Bonet van vorige week maandag, nu de week te beginnen met een stuk muziek, waar de melancholie, het stille verlangen naar een betere tijd, vanaf druipt.

Geen beter voorbeeld daarvan, geen geschiktere song om onze gemoedstoestand in deze grauwe novemberdagen te vertolken dan het vermaarde "It might as well be spring", zoals het gezongen werd door de in zijn tijd, de veertiger en vroege vijftiger jaren, vermaarde crooner en bariton Dick Haymes (foto), van wie maar een enkel beeld beschikbaar is. Wat eigenlijk voldoende moet zijn, misschien wel het meest effectief, om in onze fantasie mee te kunnen deinen op de klanken van zijn zo weemoedig geluid, om in stilte en in gedachten te vertreden naar een lente die nu al dichterbij komt.

Sobere Sinterklaas?

Je kunt er nu al vergif op innemen dat de Nederlandse middenstand over dik drie weken luid jubelend zal weten te melden dat de Sinterklaasinkopen dit jaar een nog nooit bereikte omvang hebben gekend. En dat allemaal ondanks dat het crisis is, dat ieder het met een beetje minder moet doen. Waar meteen ook de ratio stopt. Want de kleintjes kunnen er ten slotte niets aan doen dat het slechter gaat, dus mogen zij er niet onder lijden, luidt ongeveer de redenering van de gemiddelde vader en moeder die nog een baan en een geregeld inkomen hebben. En zijn zij dan niet die gelukkigen, die hun hand over hun hart kunnen strijken, dan zijn het nog altijd wel de wederzijdse grootouders, waarvan het hart al krimpt bij het idee dat hun kleinkind eens een chocoladeletter minder mocht krijgen. Goed en genoeg is met Sinterklaas niet meer goed genoeg. Dus moeten de kop en de kont van het in de Goedheiligman nog gelovende grut volgestopt worden, alsof er niets aan de hand zou zijn. Waarmee het kwaad wel is geschied en alleen maar verder wordt aangericht, want de weerstand verkleind.

Met als gevolg dat als het hen later eens minder gaat, er logischerwijs dan moord en brand zal worden geschreeuwd over al het onrecht dat er passeert, over hoe ze getroffen worden en tekort zijn gedaan. Want de afspraak gold ooit toch, zij het stilzwijgend, dat het elk jaar meer zou zijn en niet dat de adem eens zou worden ingehouden? Wat allemaal komt omdat langzamerhand en als vanzelf wordt vergeten dat Sinterklaas er niet alleen is om maar eens flink en breed uit te pakken, als was het om te laten zien hoe zeer het ons voor de wind gaat. De andere kant van het verhaal telt net zo, namelijk dat er aan dat krijgen en bedolven worden onder geschenken niets vanzelfsprekend is, dat een pas op de plaats er net zo bij hoort evenals een onsje minder. Zou dat voor dit schrale jaar niet een mooi nieuw begin kunnen zijn en tegelijk een teken van het besef dat het beleven en vieren van Sinterklaas ook bij de opvoeding hoort? Wat onder de streep dan jammer is voor de middenstand. Of is dit weer zo'n stille wens die de vader is van een calvinistische gedachte?

Geschiedenis van de mijnen

Groot is mijn enthousiasme vanwege het initiatief dat er genomen is om de geschiedenis van de Limburgse mijnen nog verder toegankelijk te maken. Naast een archief met zo'n zesduizend foto's dat al beschikbaar was, zijn nu op www.demijnen.nl plusminus 1800 edities van personeels- en bedrijfsbladen on line geplaats, waardoor op tienduizenden pagina's voor iedereen tot in detail te lezen is hoe het mijnbedrijf ooit was ingericht, wat er zich zoal in afspeelde en wie de mensen waren die daar hun brood verdienden en onder welke omstandigheden. Om je lippen bij af te likken. Tenminste, als je een beetje interesse hebt in dat roemruchte deel van het Zuid-Limburgse verleden.

Das Leben der Anderen

Ik ben geen cinefiel noch zijn de wekelijkse filmpagina's in de krant met hun breed opgezette recensies aan mij besteed. Ik heb nooit zoveel met film gehad. En daarom was de verrassing des te groter die de VPRO mij gisterenavond op Nederland 2 bereidde met de vertoning van "Das Leben der Anderen", waarop ik overigens elders en door een onverdachte bron was geattendeerd. Dat zou namelijk de rolprent zijn die echt licht wierp op de plaats die de Stasi in de DDR innam om het politieke systeem in dat land veilig te stellen. En met die typering bleek geen woord te veel gezegd. Want in de ruim twee uur dat de film duurde, ontrolde zich een verhaal waarin de dominantie van die veiligheidsdienst pijnlijk duidelijk werd geschetst en welke zover bleek te gaan dat ze relaties tussen mensen niet alleen vorm gaf en beïnvloedde, maar ze letterlijk ook in het leven riep. Waarbij de individu met zijn gevoelens en gedachten niet meer telde, maar alleen in dienst had te staan van dat hogere doel, de verwezenlijking van de staatsideologie. Binnen dat kader en tegen die achtergrond voltrok zich een menselijk drama, strandde een liefdesrelatie, moest die wel stuk lopen omdat de almachtige Stasi dat zo beschikte en daarbij genadeloos gebruik maakte van de zwakheden die mensen altijd bezitten.

En niet alleen die mensen die het systeem, die dienst op dat gegeven moment op het oog had en op de korrel nam. Net zo diegenen die aan de andere kant stonden en hun landgenoten in het vizier hadden. Ook zij bleken klein en kwetsbaar, maar zochten bescherming en veiligheid in de schoot van de staat en de Stasi om datzelfde onvermijdelijk lot, dat hen op enig moment wachtte bij die staatsterreur, toch te ontlopen. Dat lijden, die strijd, die mensen in die omstandigheden met zichzelf moesten voeren, de twijfels die zij permanent hadden, laat "Das Leben der anderen" zien op een wijze waaruit de barmhartigheid voor de getroffen burger in de DDR spreekt en welke, vooral in zijn voortdurende worsteling met zijn dilemma's, fantastisch werd verbeeld door Ulrich Mühe (foto), welke weinig van die triomf heeft mogen genieten, omdat hij een jaar na het uitbrengen van deze film, overleed. Waarmee hij mijn beeld van het leven in de DDR wel dichter bij haar werkelijheid heeft gebracht. De volgende stap daar naartoe hoop ik met het lezen van "De toren" van Uwe Tellkamp te zetten. Maar daarover binnen een paar weken meer.

'Je zoenen zijn zoeter'

Omdat goede wijn geen krans behoeft en zij altijd garant staat voor kwaliteit en haar gedichten zich vooral kenmerken door hun toegankelijkheid, krijgt Judith Herzberg (1934) deze zondag weer het woord met het volgende "Je zoenen zijn zoeter":

Je zoenen zijn zoeter dan

zoeter dan honing en ik vind je

mooier en liever, liever

en aardiger nog dan de koning.

We gaan samen liggen

een eind hier vandaan

we maken van takken

van takken en blaadjes

een vloer en een dak,

dat was onze woning,

of ik was het tuintje

en jij was de tent

daar gingen wij wonen

en blijven en horen

o rep je mijn liefje

ik heb je zo graag

nu of nooit samen slapen

want we zijn er

alleen maar vandaag.

Hollandse hufterigheid

Afgelopen woensdag had ik al dat nadrukkelijke gevoel dat we in Nederland het kontakt met onze omgeving kwijt zijn, dat we zo druk met onszelf bezig zijn dat we er geen benul van hebben wat er in de grote, boze wereld om ons heen echt toe doet. Want ga maar na. Terwijl landen als België, Frankrijk en Engeland - allemaal goede buren van ons - druk doende waren om hun slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog te herdenken, en Duitsland, dat ook direkt in onze achtertuin ligt, de val van de Muur twintig jaar terug met groot vertoon herdacht, kwamen wij op die dag niet verder dan om elf over elf in de ochtend het carnavalsseizoen af te trappen op het Vrijthof in Maastricht. Alsof er waarachtig niets belangrijkers op dat moment aan de orde was voor die 35.000 brallende en lallende types met hun enkelvoudige focus op het niets waarvan je toen haast moest denken dat het maatgevend is voor de stand van dit land met zijn vele leven, dat dus meestal nergens over gaat. Het lijkt zelfs een wezenskenmerk geworden. Evenals dat toenemend gebrek aan maatvoering, een falend gevoel voor verhoudingen, waardoor alles en niets belangrijk is en ook mogelijk moet zijn, omdat de norm, de richtsnoer voor welk handelen ook verdwenen schijnt en niemand zijn plaats nog lijkt te kennen.

Wat op zich nog best vermakelijk kan zijn. Zolang dat maar binnenskamers, binnen de grenzen van ons eigen land blijft. Maar daar is het schromelijk aan gaan schorten, omdat, zoals al gezegd, het gevoel voor grenzen, voor wat kan en niet kan, zeg maar in een jaar of tien, als sneeuw voor de zon is verdwenen. Waardoor we gevraagd en ongevraagd zeggen wat we denken, op ieder moment en iedere plaats. Met als treurig voorbeeld VVD'er van Baalen die in Nicaragua zelf de president van dat land wel eens even de democratische maat ging nemen. En uiteraard Geert Wilders - ja, hij toch weer - die de Turken in hun eigen land binnenkort wel eens even zal uitleggen waarom zij niet welkom zijn in de EU. Hoe heb je het lef en de gore moed? Waarmee exact is getoond hoezeer hufterigheid een Nederlands handelsmerk is geworden, zeker als ze geplaatst wordt in het perspectief van de lengte van onze eigen tenen. Want zeg nou zelf. Voor wie ons in ons eigen huis de les komt lezen, is er altijd maar één weg: het gat van de deur. Die kan gewoon gaan. Des te botter en onbeschofter degeen, de Nederlander dus, die zich dat bij een ander wel denkt te kunnen permitteren.